Yurak, o‘pka va nerv tekshiruvlari
39
EKGYurakning elektr faoliyati yozuvi. Teriga datchiklar yopishtiriladi — sizdan tok o‘tmaydi, bu xavfsiz.⏱ odatda 5–10 daqiqaYuklama bilan EKGSiz yugurish yo‘lakchasida yurganingizda yoki velotrenajyor pedalini aylantirganingizda EKG yoziladi. Yuklama asta-sekin oshiriladi.⏱ xonada odatda 30–60 daqiqa, yuklamaning o‘zi 8–15 daqiqaXolter EKGBelingizdagi kichik asbob EKG ni butun sutka (ba’zan 2–3 kun) yozib boradi, siz esa odatiy hayotingizni davom ettirasiz.⏱ o‘rnatish 10–15 daqiqa, taqish odatda 24 soatSutkalik qon bosimi monitoringi (SQBM)Yelkangizga manjetka bog‘lanadi, belingizga kichik asbob taqiladi. Asbob bir sutka davomida kunduz va tunda bosimni o‘zi o‘lchaydi.⏱ asbob odatda 24 soat taqiladiSpirometriyaQancha havo nafas olishingiz va qanchalik tez chiqarishingizni tekshirish. Siz apparat naychasiga nafas olasiz: bu xavfsiz va ukolsiz.⏱ odatda 15–30 daqiqa, ingalyator bilan sinama bo‘lsa 45 daqiqagachaEEG — elektroensefalografiyaBoshdagi datchiklar yordamida miyaning elektr faolligini yozish. Datchiklar orqali tok berilmaydi — ular faqat tinglaydi.⏱ odatda 20–40 daqiqa; uyquda yozuv — uzoqroqENMG — nervlar va mushaklarni tekshirishShifokor signal nervlar bo‘ylab qanday o‘tishini va mushaklar qanday ishlashini tekshiradi. Teridagi datchiklar, kuchsiz tok impulslari va ba’zan ingichka igna ishlatiladi.⏱ odatda 30–60 daqiqaUyquni tekshirish (polisomnografiya)Tunda uyqu paytida nafas, qondagi kislorod, puls, miya ishi va harakatlar yozib olinadi. Tanaga datchiklar yopishtirishadi: hech narsa sanchilmaydi.⏱ bir tun, odatda kechqurundan ertalabgachaBolada EKGHamshira elektrod-yopishqoqlar orqali bolaning yurak faoliyatini yozadi. Bu tez, xavfsiz va og‘riqsiz.⏱ odatda 5–10 daqiqa, xulosa ko‘pincha o‘sha kuniO‘smirda bosimning sutkalik monitoringiO‘smir sutka davomida yelkasiga manjetka taqadi. Belidagi kichik asbob bosimni kunduz va tunda o‘zi o‘lchaydi.⏱ odatda 24 soat taqish; xulosa odatda 1–2 kundaReoensefalografiya (REG)Hamshira boshingizga datchiklar qo‘yadi va to‘qimalar orqali o‘tadigan kuchsiz tokni yozib oladi. Yozuv bo‘yicha shifokor bosh qon tomirlarining qon bilan to‘lishini baholaydi.⏱ odatda 15–20 daqiqa, xulosa odatda o‘sha kuniVideo-EEG monitoringBir necha soat yoki butun tun davomida boshdagi elektrodlar orqali miya faoliyati yoziladi. Shu bilan birga yozuvni sodir bo‘layotgan narsa bilan solishtirish uchun video olinadi.⏱ bir necha soatdan bir sutka va undan uzoqqacha — shifokor hal qiladi; xulosa odatda bir necha kundaBolada EEGHamshira bolaga datchikli shapkacha kiydirib, miya faoliyatini yozadi. Bu xavfsiz — datchiklar hech narsa yubormaydi, faqat tinglaydi.⏱ odatda 30–60 daqiqa; uyquda EEG — uzoqroq; xulosa odatda 1–3 kundaChaqirilgan potensiallarShifokor rasmlar ko‘rsatadi, tovushlar beradi yoki qo‘l va oyoqqa kuchsiz impulslar yuboradi. Boshdagi elektrodlar signal miyaga qanchalik tez yetib borishini yozadi.⏱ odatda 30–90 daqiqa, xulosa odatda 1–3 kundaBronxolitik bilan spirometriyaSiz naychaga kuch bilan nafas chiqarasiz, keyin bronxlarni kengaytiruvchi dorini nafasga olasiz va yana nafas chiqarasiz. Shunda dori nafasni yaxshilaydimi-yo‘qmi, ko‘rinadi.⏱ odatda 30–40 daqiqa, xulosa ko‘pincha darhol yoki o‘sha kuniBodipletizmografiyaShaffof kabinada o‘tirib, naychaga nafas olasiz. Asbob o‘pka hajmini va havo bronxlardan qanday o‘tishini aniq o‘lchaydi.⏱ odatda 20–40 daqiqa, xulosa odatda o‘sha kuniO‘pkaning diffuziya testiSiz xavfsiz gaz aralashmasini nafas olib, nafasni 10 soniya ushlab turasiz. Asbob o‘pkalar gazni qonga qanchalik yaxshi o‘tkazishini ko‘radi.⏱ odatda 15–30 daqiqa, xulosa odatda o‘sha kuniTungi pulsoksimetriyaTunda uyda barmog‘ingizga kichik datchik qo‘yib uxlaysiz. U tun bo‘yi qondagi kislorod va pulsni yozib boradi.⏱ uyda bir tun; xulosa odatda 1–3 kundaTo‘piq-yelka indeksiHamshira qo‘llaringiz va to‘piqlaringizdagi qon bosimini o‘lchaydi. Agar oyoqlarda bosim ancha past bo‘lsa, oyoq tomirlari torayib qolgan bo‘lishi mumkin.⏱ odatda 15–20 daqiqa, natija odatda darrovTilt-testSiz maxsus stolda tasmalar bilan mahkamlangan holda yotasiz. Stol deyarli tik holatga ko‘tariladi, shifokor esa bosim va pulsni kuzatadi.⏱ odatda 30–60 daqiqa, ba’zan 90 gacha; xulosa odatda o‘sha kuniSutkalik pH-metriyaBurun orqali qizilo‘ngachga ingichka zond qo‘yiladi va sutkaga qoldiriladi. Asbob oshqozondagi kislota qizilo‘ngachga qanchalik tez-tez tushishini yozib boradi.⏱ zond qo‘yish — taxminan 15 daqiqa, taqish odatda 24 soat; xulosa odatda bir necha kundaQizilo‘ngach manometriyasiBurun orqali qizilo‘ngachga datchikli ingichka zond kiritiladi. Siz suv ho‘playsiz, asbob esa qizilo‘ngach mushaklari qanday ishlashini o‘lchaydi.⏱ odatda 20–30 daqiqa, xulosa odatda bir necha kundan keyinVideonistagmografiyaShifokor kamerali maxsus ko‘zoynak yordamida ko‘z harakatlarini yozib oladi. Ko‘zlar bo‘yicha ichki quloqdagi muvozanat a’zosi qanday ishlayotgani ko‘rinadi.⏱ odatda 30–60 daqiqa; xulosa ko‘pincha o‘sha kuniUzoq EKG-monitor (7–14 kunlik yamoq)Ko‘krakka plastir ko‘rinishidagi kichik monitor yopishtiriladi. U odatdagi hayotingizni davom ettirayotganingizda 1–2 hafta uzluksiz EKG yozadi.⏱ odatda 7–14 kun taqiladi, natija yechilgandan keyin bir necha kundaSmart-soatda EKG: qanday yozish va shifokorga ko‘rsatishBa’zi smart-soatlar yarim daqiqada bitta tarmoqdan EKG yoza oladi. Yozuvni saqlab, shifokorga ko‘rsatish mumkin.⏱ bitta yozuv odatda taxminan 30 soniyaUyda pikfloumetriyaPikfloumetr — kuchli nafas chiqariladigan kichik asbob. U bronxlar hozir qanchalik erkin o‘tkazayotganini ko‘rsatadi.⏱ bitta o‘lchash taxminan bir daqiqa, odatda ertalab va kechqurunOlti daqiqalik yurish testiSiz o‘z sur’atingizda koridor bo‘ylab 6 daqiqa yurasiz. Necha metr yurganingiz va yurak urishi hamda kislorod qanday o‘zgarishi o‘lchanadi.⏱ dam olish bilan birga odatda 20–30 daqiqa, natija darrovKardiopulmonal yuklama testiSiz niqobda pedal aylantirasiz yoki yo‘lakchada yurasiz. Asboblar yurak ishini va qancha kislorod sarflayotganingizni ko‘radi.⏱ tayyorgarlik bilan odatda 45–60 daqiqa, yuklamaning o‘zi 8–12 daqiqaNafasdagi azot oksidi (FeNO)Siz kichik asbobga sekin nafas chiqarasiz. U bronxlarda ma’lum turdagi yallig‘lanish bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ odatda 5–10 daqiqa, natija darholMetaxolin bilan provokatsion testSiz moddani kichik, asta-sekin oshib boruvchi dozalarda nafas olasiz va har biridan keyin spirometriya qilasiz. Shu tariqa bronxlar qanchalik sezgirligi tekshiriladi.⏱ odatda 1–2 soat, natija darrovBolada spirometriyaBola naychaga puflaydi, asbob esa uning o‘pkasi qanday ishlayotganini ko‘rsatadi. Buning uchun ekranda ko‘pincha o‘yin bo‘ladi.⏱ odatda 15–30 daqiqa, natija darholTirnoq o‘rnining kapillyaroskopiyasiShifokor maxsus mikroskop ostida qo‘l barmoqlaridagi tirnoq chetidagi mayda tomirlarni ko‘radi.⏱ odatda 15–30 daqiqa, xulosa darhol yoki kun davomidaUyda uyqu apnoesi testiUyga kichik asbob olib ketasiz va u bilan bir kecha uxlaysiz. U nafas, kislorod va pulsni yozib boradi.⏱ uyda bir kecha, xulosa odatda bir necha kundaTana tarkibining bioimpedans tahliliTana orqali juda zaif tok o‘tkaziladi, uni sezmaysiz. Asbob tanada qancha yog‘, mushak va suv borligini hisoblaydi.⏱ odatda 5–10 daqiqa, natija darrovAnorektal manometriyaOrqa chiqaruv teshigiga ingichka yumshoq kateter kiritiladi. U to‘g‘ri ichak va orqa chiqaruv teshigi mushaklari qanday ishlashini o‘lchaydi.⏱ odatda 30–45 daqiqa, natija darrov yoki bir necha kundaVodorodli nafas testi (SIBR, laktoza)Shirin eritma ichasiz va har 15–30 daqiqada asbobga puflaysiz. Nafasdagi gazlar ichak shakarlarni qanday hazm qilishini ko‘rsatadi.⏱ odatda 2–3 soat, natija darrov yoki bir necha kundaBolada xolter EKGBolaning ko‘ksiga datchiklar yopishtiriladi, kichik asbob esa sutka davomida EKG ni yozib boradi. U odatiy hayotini davom ettiradi.⏱ odatda 24 soat taqiladi, xulosa 1–3 kundaChaqaloq eshitishini ob’ektiv tekshirish (KSVP, ASSR)Chaqaloqning boshiga datchiklar yopishtirib, quloqlariga past tovushlar berishadi. Asbob miyaning javobini yozib oladi va bola qanday eshitishini ko‘rsatadi.⏱ odatda 30–90 daqiqa, xulosa darhol yoki o‘sha kuniElektroretinografiyaYorug‘lik chaqnashlariga qaraganingizda asbob to‘r pardaning kuchsiz elektr signallarini yozadi.⏱ odatda 30–90 daqiqa, xulosa darhol yoki bir necha kunda