Laboratoriya tahlillari
140
Venadan qon olishHamshira qo‘ldagi venadan ingichka igna bilan ozgina qon oladi. Bitta probirkadan ko‘p tahlil qilsa bo‘ladi.⏱ odatda 3–5 daqiqaBarmoqdan qon olishHamshira barmoq uchiga kichik teshik qiladi va bir necha tomchi qon yig‘adi. Ko‘p qon kerak bo‘lmaganda oddiy tahlillar shunday qilinadi.⏱ odatda 2–3 daqiqaUmumiy qon tahliliQonda eritrotsitlar, gemoglobin, leykotsitlar va trombotsitlar qancha ekanini ko‘rsatadi. Bu eng ko‘p topshiriladigan tahlil.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda ertasigaQonning biokimyoviy tahliliVenadan qon tahlili. U jigar, buyraklar, modda almashinuvi qanday ishlayotganini ko‘rsatadi. Qaysi ko‘rsatkichlar kerakligini shifokorning o‘zi tanlaydi.⏱ qon olish — 3–5 daqiqa, natija odatda 1–2 kundaQon glyukozasiTahlil hozir qonda qancha shakar borligini ko‘rsatadi. Qon venadan yoki barmoqdan olinadi.⏱ qon olish — 2–5 daqiqa, natija odatda o‘sha kuni yoki ertasi kuniGlikirlangan gemoglobin tahliliSo‘nggi 2–3 oydagi o‘rtacha shakar darajasini ko‘rsatadigan qon tahlili. Shakarning bir martalik sakrashi unga deyarli ta’sir qilmaydi.⏱ odatda 5 daqiqa, qon venadan olinadiGlyukozaga bardoshlilik testiOrganizm shakar bilan qanday kurashishini tekshiradi. Qon och qoringa va glyukoza eritmasini ichganingizdan 2 soat o‘tgach olinadi.⏱ klinikada taxminan 2–2,5 soatLipid profili (xolesterin)Qondagi yog‘lar bo‘yicha tomirdan olinadigan qon tahlili: umumiy xolesterin, «yomon» va «yaxshi» xolesterin, triglitseridlar.⏱ qon olish — 3–5 daqiqa, natija odatda 1–2 kundan keyinQalqonsimon bez gormonlari (TTG, T4)Qalqonsimon bez qanday ishlayotganini ko‘rsatadigan gormonlarga venadan qon tahlili.⏱ qon olish — 3–5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaKoagulogrammaQon qanchalik tez ivishini ko‘rsatadigan qon tahlili. Qon venadan olinadi.⏱ qon olishning o‘zi bir necha daqiqa, natija odatda 1–2 kundaC-reaktiv oqsil (SRO)Venadan qon tahlili. U organizmda yallig‘lanish bor-yo‘qligini va qanchalik kuchli ekanini ko‘rsatadi.⏱ qon olish 2–3 daqiqa, natija odatda 1 kundaFerritin va temirVenadan qon tahlili. Hozir qonda qancha temir borligini va organizmda temir zaxirasi qanday ekanini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–2 kundaD vitaminiga tahlilVenadan olinadigan qon tahlili. Organizmda qancha D vitamini to‘planganini ko‘rsatadi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqaQon guruhi va rezus-omilTahlil sizning qon guruhingiz va rezusingizni — musbat yoki manfiy — ko‘rsatadi. Qon venadan yoki barmoqdan olinadi.⏱ olishning o‘zi — 1–3 daqiqaOIV, B va C gepatitlari, sifilisga tahlilVenadan olinadigan qon tahlili, bu infeksiyalar izini qidiradi. Odatda to‘rttasiga ham bitta probirka yetadi.⏱ qon olish — 3–5 daqiqa, natija odatda 1–5 kundaPSA qon tahliliBu venadan olinadigan oddiy qon tahlili. U prostata bezi ishlab chiqaradigan oqsil darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish 2–3 daqiqa, natija odatda 1–2 kundaXGCH — homiladorlikka qon tahliliHomiladorlikda ishlab chiqariladigan gormonga qon tahlili. U uydagi testdan aniqroq va gormon darajasini raqamlarda ko‘rsatadi.⏱ qon olishning o‘zi — 2–5 daqiqaJinsiy gormonlar tahliliVenadan olinadigan oddiy qon tahlili. U sikl, homiladorlik va erkaklar salomatligi uchun javob beradigan gormonlar darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olishning o‘zi bir necha daqiqaOnkomarkerlarBa’zi o‘smalarda miqdori o‘zgarishi mumkin bo‘lgan maxsus moddalarga qon tahlili. Qon oddiy tahlildagidek venadan olinadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaAllergenlarga qon tahliliTurli allergenlarga antitanalarni qidiradigan qon tahlili: gul changi, chang, hayvon juni, ovqat. Bunda teri sinamalari kerak emas.⏱ odatda 5 daqiqa, qon venadan olinadiSiydikning umumiy tahliliErtalabki siydik uyda bankaga yig‘iladi va laboratoriyaga olib boriladi. U buyraklar qanday ishlayotgani va yallig‘lanish bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ yig‘ish — uyda 2–3 daqiqa, natija odatda ertasi kuniSutkalik siydikSiz 24 soat davomida butun siydikni bitta idishga yig‘asiz. Shunda shifokor sutka davomida qancha oqsil, tuz va boshqa moddalar chiqishini ko‘radi.⏱ yig‘ish — roppa-rosa 24 soat, natija odatda 1–3 kundaSiydik ekmasiSiydik oziqa muhitiga solinadi va mikroblar o‘sishi-o‘smasligi kuzatiladi. O‘ssa, ularga qaysi antibiotiklar ta’sir qilishi tekshiriladi.⏱ yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda 3–7 kundaNajas tahlili (koprogramma)Oz miqdordagi najas mikroskop ostida ko‘riladi. Ovqat qanday hazm bo‘layotgani va yallig‘lanish bor-yo‘qligi ko‘rinadi.⏱ uyda yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaAxlatda yashirin qon tahliliKo‘z bilan ko‘rinmaydigan qonni axlatdan qidiradi. Bu ichakdagi polip va o‘smalarni erta bosqichda gumon qilishning oddiy usuli.⏱ uyda yig‘ish — 5 daqiqa, natija 1–3 kundaBurun va tomoqdan PSR-surtmaHamshira yumshoq cho‘p bilan burun va tomoqda yurgizadi va surtmani laboratoriyaga yuboradi. Tahlil viruslar yoki bakteriyalar izlarini qidiradi.⏱ surtmaning o‘zi — taxminan bir daqiqa, natija odatda 1–2 kundaFlora uchun surtma (ginekologik)Ginekolog qin devorlaridan va bachadon bo‘yinchasidan surtma oladi. Mikroskop ostida yallig‘lanish va infeksiya bor-yo‘qligi ko‘riladi.⏱ protseduraning o‘zi — 1–2 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaPAP-test (bachadon bo‘yni sitologiyasi)Ginekolog bachadon bo‘ynidan yumshoq cho‘tka bilan hujayralar oladi. Ularni saratonga o‘tishi mumkin bo‘lgan o‘zgarishlarni erta topish uchun mikroskop ostida o‘rganishadi.⏱ muolajaning o‘zi — 1–2 daqiqa, natija odatda 1–2 haftadaSpermogrammaSpermani mikroskop ostida tahlil qilish. Spermatozoidlar soni, harakatchanligi va shakli ko‘riladi.⏱ material yig‘ish odatda 10–20 daqiqaBalg‘am tahliliSiz o‘pkadan balg‘amni steril idishga yo‘talib chiqarasiz. Laboratoriyada uni mikroskop ostida ko‘rishadi va kerak bo‘lsa, ekma qilishadi.⏱ yig‘ish 5–10 daqiqaJigar sinamalari (ALT, AST, bilirubin)Bu venadan qon tahlili. U jigar qanday ishlayotgani va unda yallig‘lanish bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniBuyrak sinamalari (kreatinin, mochevina, SKF)Bu tomirdan olinadigan qon tahlili. U buyraklar qonni qanday tozalayotganini ko‘rsatadi. SKF kreatinin, yosh va jinsga qarab hisoblanadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniQon elektrolitlari (kaliy, natriy, kalsiy)Bu venadan olinadigan qon tahlili. U qonda yurak, mushaklar va nervlar uchun kerak bo‘lgan tuzlar darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniSiydik kislotasiBu venadan olinadigan qon tahlili. U siydik kislotasi darajasini ko‘rsatadi — u ko‘p bo‘lsa, bo‘g‘imlar og‘rishi mumkin.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniB12 vitamini va foliy kislotasiBu venadan qon tahlili. U organizmda B12 vitamini va foliy kislotasi yetarlimi, ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaQondagi magniyBu tomirdan olinadigan qon tahlili. U mushaklar, nervlar va yurak uchun kerak bo‘lgan magniy miqdorini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniInsulin va HOMA indeksiBu venadan olinadigan qon tahlili. Bir vaqtda insulin va shakar o‘lchanadi, ular bo‘yicha esa HOMA indeksi hisoblanadi — tana insulinga qanday javob berishi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–2 kundaC-peptidBu venadan qon tahlili. U o‘z me’da osti bezingiz qancha insulin ishlab chiqarayotganini ko‘rsatadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaQalqonsimon bezga antitanalar (AT-TPO)Bu venadan qon tahlili. U qalqonsimon bezga hujum qilishi mumkin bo‘lgan antitanalarni qidiradi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaKortizolBu venadan qon tahlili. U buyrak usti bezlari ishlab chiqaradigan gormon, kortizol darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaProlaktinBu venadan olinadigan qon tahlili. U prolaktin, ya’ni siklga va sut bezlariga ta’sir qiluvchi gormon darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaAMG (antimyuller gormon)Bu venadan qon tahlili. U tuxumdonlardagi tuxum hujayralari zahirasini baholashga yordam beradi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 2–5 kundaTestosteronBu venadan olinadigan qon tahlili. U testosteron — erkaklarda ham, ayollarda ham bor gormon — darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaProgesteronBu venadan olinadigan qon tahlili. Progesteron darajasiga qarab shifokor ovulyatsiya bo‘lgan-bo‘lmaganini va siklning ikkinchi yarmi qanday ishlayotganini tushunadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaParatgormonBu venadan olinadigan qon tahlili. U qondagi va suyaklardagi kaltsiyni boshqaruvchi gormon darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaD-dimerBu venadan qon tahlili. U tomirlarda yangi tromblar bor-yo‘qligini tushunishga yordam beradi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda o‘sha kuni yoki ertasigaVarfarin qabul qilganda XNOBu qon qanchalik tez ivishini ko‘rsatadigan qon tahlili. Shifokor shunga qarab varfarin dozasini tanlaydi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda o‘sha kuniTroponinBu venadan olinadigan qon tahlili. U yurak mushagiga shikast yetgan-yetmaganini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija kasalxonada odatda bir soat ichida; tahlil ko‘pincha 1–3 soatdan keyin takrorlanadiNT-proBNP (yurak peptidi)Bu venadan qon tahlili. U yurakda ortiqcha yuk bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda o‘sha yoki ertasi kuniEChTBu oddiy qon tahlili. U qon hujayralari qanchalik tez cho‘kishini ko‘rsatadi — bu yallig‘lanishning umumiy belgisi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda ertasi kuniRevmofaktor va ATsTsPBu venadan olinadigan qon tahlili. U bo‘g‘imlar yallig‘lanishida uchraydigan antitanalarni qidiradi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaAntinuklear antitanalar (ANA)Bu venadan qon tahlili. U immunitet ba’zan o‘z hujayralariga qarshi ishlab chiqaradigan antitanalarni qidiradi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kunda, ba’zan bir haftagachaSeliakiyaga tahlilBu venadan qon tahlili. U ichak glyutenni yaxshi ko‘tarmasa paydo bo‘ladigan antitelolarni qidiradi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaXelikobakterga tahlilBu axlat tahlili: unda oshqozonda yashaydigan va gastrit hamda yarani keltirib chiqarishi mumkin bo‘lgan bakteriya izlari qidiriladi.⏱ uyda yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaXelikobakterga nafas testiSiz maxsus eritma ichasiz va xaltachaga yoki probirkaga nafas chiqarasiz. Nafas chiqarishga qarab oshqozonda xelikobakter bakteriyasi bor-yo‘qligi ko‘rinadi.⏱ odatda 30–40 daqiqa, natija ko‘pincha o‘sha kuniOPV testiGinekolog bachadon bo‘yinchasidan yumshoq cho‘tka bilan surtma oladi. Laboratoriyada odam papillomasi virusi qidiriladi.⏱ surtmaning o‘zi — 1–2 daqiqa, natija odatda bir necha kundaJinsiy infeksiyalarga PZRShifokor surtma oladi yoki siz ertalabki siydikni topshirasiz. Laboratoriyada jinsiy infeksiyalar qo‘zg‘atuvchilarini qidirishadi.⏱ olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaHomiladorlikdan oldin TORCH infeksiyalariBu venadan olinadigan qon tahlili. U organizm homiladorlik paytida xavfli infeksiyalar — toksoplazma, qizilcha, sitomegalovirus va gerpes bilan uchrashgan-uchrashmaganini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaCOVID-19 va grippga ekspress-testHamshira burunga yumshoq tayoqcha kiritadi. Test 15–20 daqiqada kovid va gripp virusini ko‘rsatadi.⏱ surtma taxminan bir daqiqa, natija odatda 15–20 daqiqadaStreptokokkka ekspress-test (angina)Tomoqdan paxtali cho‘p bilan surtma olinadi. Test bir necha daqiqada anginani ko‘p keltirib chiqaradigan mikrob — streptokokk bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ surtma bir necha soniya, natija odatda 5–15 daqiqadaTomoqdan floraga surtmaTomoqdan paxtali cho‘p bilan surtma olinadi. Laboratoriyada u ekiladi: u yerda qanday mikroblar yashashi va ularga qaysi dorilar ta’sir qilishi aniqlanadi.⏱ surtma bir necha soniya, natija odatda 3–7 kundaSilga qarshi kvantiferon testiBu venadan olinadigan qon tahlili. U organizm sil tayoqchasi bilan uchrashganmi-yo‘qmi, shuni ko‘rsatadi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 2–7 kundaMantu sinamasi va DiaskintestBilak terisiga maxsus moddaning tomchisi yuboriladi. 3 kundan keyin shifokor qizarish yoki qattiqlik bor-yo‘qligini va qanchalik kattaligini ko‘radi.⏱ ukol — 1 daqiqa, tekshirish odatda 72 soatdan keyinParazitlarga tahlil (gijja tuxumlari)Uyda maxsus idishga ozgina najas yig‘asiz. Laboratoriyada mikroskop ostida gijja va eng oddiylarning tuxumlarini qidirishadi.⏱ yig‘ish uyda bir necha daqiqa oladi, natija odatda 1–3 kundaEnterobiozga qirindiOrqa teshik atrofidagi teridan yopishqoq tasma yoki cho‘p bilan iz olinadi. Mikroskop ostida o‘tkir uchli qurtlar — mayda gijjalar tuxumi qidiriladi.⏱ 1–2 daqiqa, natija odatda 1–2 kundaNajasdagi kalprotektinBu najas tahlili. U ichakda yallig‘lanish bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ uyda yig‘ish bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaNechiporenko bo‘yicha siydik tahliliBu ertalabki siydik tahlili. Laboratoriyada undagi leykotsitlar, eritrotsitlar va silindrlar sanaladi.⏱ yig‘ish 5 daqiqa, natija odatda 1 kundaZimnitskiy bo‘yicha siydik tahliliSiz bir sutka davomida siydikni 8 ta alohida bankaga — har 3 soatda — yig‘asiz. Laboratoriya buyraklar kunduz va tunda siydikni qanday quyuqlashtirishini ko‘radi.⏱ yig‘ish 24 soat, natija odatda 1–2 kundaSiydikdagi mikroalbuminBu siydik tahlili. U oddiy tahlil ko‘rmaydigan juda oz miqdordagi oqsilni — albuminni qidiradi.⏱ yig‘ish 5 daqiqa, natija odatda 1–2 kundan keyinGiyohvandlik vositalariga test (siydik)Siydikni idishga topshirasiz. Test organizmda giyohvand moddalar va ba’zi kuchli dorilar bo‘lganmi-yo‘qmi, shuni ko‘rsatadi.⏱ yig‘ish 5–10 daqiqa, ekspress-natija bir necha daqiqada, tasdiqlovchi tahlil — odatda bir necha kunAlkogolga tibbiy ko‘rikShifokor organizmda alkogol bor-yo‘qligini tekshiradi: asbobga puflaysiz, ba’zan qon yoki peshob topshirasiz. Shifokor qisqa ko‘rik ham o‘tkazadi.⏱ odatda 20–40 daqiqa, alkotester natijasi darrov, qon yoki peshob tahlili — keyinroqNIPT — noinvaziv prenatal testHomilador ayolning venasidan qon olinadi. Unda bolaning DNK si bor, u orqali ba’zi xromosoma kasalliklari xavfi baholanadi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 7–14 kundaHomilador ayollarning biokimyoviy skriningiHomilador ayoldan venadan maxsus oqsillar va gormonlarga qon olinadi. UZI bilan birga bu chaqaloqda ba’zi kasalliklar xavfini baholashga yordam beradi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 2–7 kundaKariotipBu tomirdan olinadigan qon tahlili. Laboratoriyada irsiy ma’lumot tashuvchi xromosomalar sanaladi va ko‘zdan kechiriladi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 2–4 haftadan keyinYangi tug‘ilgan chaqaloq skriningi (tovon)Chaqaloqning tovonidan maxsus blankaga bir necha tomchi qon olinadi. Tahlil darhol davolash muhim bo‘lgan kam uchraydigan tug‘ma kasalliklarni tekshiradi.⏱ bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 haftadaYangi tug‘ilgan chaqaloqda bilirubinBilirubin darajasi tekshiriladi — chaqaloq terisini sarg‘ayttiradigan modda. Ko‘pincha avval asbob teriga tutiladi, kerak bo‘lsa qon olinadi.⏱ asbobni teriga tutish — bir necha soniya, qon tahlili — bir necha daqiqa, natija odatda o‘sha kuniBolada qon tahliliHamshira boladan barmoqchasidan yoki venadan ozgina qon oladi. Odatda bu bir necha daqiqa oladi.⏱ odatda 3–10 daqiqa, natija ko‘pincha 1–2 kundaChaqaloqdan siydikni qanday yig‘ishTahlil uchun chaqaloqning toza siydigi kerak. U maxsus bolalar siydik yig‘gichiga yoki steril bankaga yig‘iladi.⏱ yig‘ish bir necha daqiqadan bir soatgacha, natija odatda 1 kundaTeri allergiya sinamalariBilak yoki orqa terisiga allergen eritmalarini tomizib, terini sal tirnashadi. 15–20 daqiqadan keyin qayerda qizarish va do‘mboqcha paydo bo‘lganini ko‘rishadi.⏱ kutish bilan birga odatda 30–60 daqiqa, natija darrovOziq-ovqatga chidamsizlik tahliliBu venadan olinadigan qon tahlili. Laboratoriya immunitet turli mahsulotlarga qanday javob berishini ko‘radi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 3–10 kundaTer testiQo‘l terisida ozgina terlash chaqiriladi va ter yig‘iladi. Undagi tuz o‘lchanadi — bu mukovissidozni tekshirishga yordam beradi.⏱ odatda 30–60 daqiqa, natija ko‘pincha o‘sha kuniQon ekmasiVenadan maxsus flakonlarga qon olinadi. Laboratoriyada unda mikroblar o‘sishini kuzatishadi.⏱ qon olish 5–10 daqiqa, dastlabki javob odatda 1–3 kunda, yakuniy — 5–7 kungachaJarohatdan ekmaJarohatdan steril tayoqcha bilan surtma olinadi. Laboratoriyada mikroblar o‘stiriladi va ularga qaysi dorilar ta’sir qilishi tekshiriladi.⏱ surtma 2–5 daqiqa, natija odatda 3–7 kundaTeri va tirnoq zamburug‘iga qirma tahliliTeri yoki tirnoqdan ozgina qirma olinadi. Mikroskop va ekma orqali zamburug‘ bor-yo‘qligi tekshiriladi.⏱ qirma olish 5–10 daqiqa, mikroskopiya odatda 1–3 kun, ekma — 2–4 haftaUmumiy IgEBu venadan olinadigan qon tahlili. U allergiya bilan bog‘liq antitanalarning umumiy darajasini ko‘rsatadi.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaGomosisteinBu venadan olinadigan qon tahlili. Gomosistein — darajasi B guruh vitaminlari va qon tomirlar bilan bog‘liq modda.⏱ qon olish 3–5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaTrombofiliyaga tahlilBu tomirdan olinadigan bir guruh qon tahlillari. Ular qon tomirlarida tromb hosil bo‘lishga moyillik oshganmi yoki yo‘qligini tekshiradi.⏱ qon olish 5–10 daqiqa, natija odatda 3–14 kundan keyinTTG retseptoriga antitanachalarBu qalqonsimon bezni haddan tashqari kuchli ishlashga majbur qilishi mumkin bo‘lgan maxsus antitanachalarga qon tahlili.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaKalsitonin va tireoglobulinBu qalqonsimon bez ajratadigan ikki modda uchun qon tahlili. Shifokor shu orqali tugunlarni va davolashdan keyingi holatni kuzatadi.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaDGEA-S va 17-OH-progesteronBu buyrak usti bezlari ishlab chiqaradigan gormonlarga qon tahlili. U erkak gormonlari ortiqcha emasligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaAldosteron va reninBu organizmdagi bosim va tuzni boshqaradigan ikki moddaga qon tahlili.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaAKTG (adrenokortikotrop gormon)Bu miya buyrak usti bezlarining ishini boshqaradigan gormonga qon tahlili.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaO‘sish gormoni va IFR-1Bu o‘sish gormoni va u ishlab chiqarilishiga yordam beradigan modda uchun qon tahlili. Ikkinchisi orqali o‘rtacha o‘sish gormoni miqdorini baholash qulayroq.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaQon va siydikdagi metanefrinlarBu stress gormonlaridan hosil bo‘ladigan moddalarga qon yoki siydik tahlili. U buyrak usti bezlarining kam uchraydigan o‘smalarini topishga yordam beradi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, siydik yig‘ish — bir sutka; natija odatda bir necha kundan keyinQondagi ruxBu qon tahlili bo‘lib, organizmda rux yetarlimi yoki yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaA va E vitaminlariBu qon tahlili bo‘lib, organizmda A va E vitaminlari yetarlimi yoki yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–2 haftadaSiydikdagi yodBu siydik tahlili bo‘lib, organizm ovqat bilan qancha yod olayotganini ko‘rsatadi.⏱ siydik yig‘ish — bir necha daqiqa yoki bir sutka, natija odatda bir necha kundan keyinA gepatitiga tahlilBu A gepatiti virusiga antitanalar uchun qon tahlili. U hozir kasal ekaningizni yoki allaqachon himoyalanganingizni ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaGepatit B emlashidan keyingi antitanalar (anti-HBs)Bu qon tahlili gepatit B emlashidan keyin sizda himoya antitanalari qanchalik borligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaC gepatitiga PZR (virus yuklamasi)Bu qon tahlili C gepatiti virusining o‘zini qidiradi va qonda qancha ekanini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaB gepatitiga PZR (virus yuklamasi)Bu qon tahlili, hozir qonda B gepatiti virusi qancha ekanini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaOIV: virus yuklamasi va CD4Bu OIV bilan yashovchi odamlar uchun qon tahlili. U qonda qancha virus va immunitetning qancha himoya hujayralari borligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaEpshteyn–Barr virusi (mononukleoz)Bu Epshteyn–Barr virusiga antitanalarni aniqlaydigan qon tahlili. U mononukleoz hozir bormi yoki avval bo‘lganmi, shuni tushunishga yordam beradi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaShira chaqqandan keyingi tahlillar (entsefalit, borrelioz)Bu shira kasallik yuqtirmaganini ko‘rsatadigan tahlillar. Shiraning o‘zini ham, qoningizni ham tekshirish mumkin.⏱ shira tahlili — odatda 1–3 kun; qon darrov emas, shifokor aytgan muddatlarda topshiriladiBrutsellyozga tahlilBu odam chorva mollaridan oladigan infeksiyaga qon tahlili — xom sut, go‘sht orqali yoki hayvonlarga qarashda.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaExinokokkka antitanalarBu jigar, o‘pka va boshqa a’zolarda kista hosil qilishi mumkin bo‘lgan parazitga antitanalarni aniqlaydigan qon tahlili.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaToksokara va lyamblyaga antitanachalarBu ikki parazitga antitanachalarni aniqlaydigan qon tahlili: it va mushuklardan yuqadigan toksokaralar va ichakda yashaydigan lyamblyalar.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundaKo‘kyo‘talga PSRBu burun va tomoqdan surtma bo‘lib, unda ko‘kyo‘tal mikrobi qidiriladi.⏱ surtmaning o‘zi — taxminan bir daqiqa, natija odatda 1–3 kundaIchak infeksiyalariga najas PZR (rota-, norovirus)Bu najas tahlili: ich ketishi va qusishni keltirib chiqaradigan virus va mikroblarni qidiradi.⏱ yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–2 kundaNajasni salmonella va shigellaga ekishBu najas tahlili: laboratoriyada najas ekiladi, xavfli ichak mikroblari topiladi va ularga mos dori tanlanadi.⏱ yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda 3–5 kundaQizamiqqa antitanalar (immunitetni tekshirish)Bu qon tahlili bo‘lib, sizda qizamiqdan himoya bor-yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–5 kundan keyinBurundan oltin stafilokokkka ekmaBu burundan surtma bo‘lib, unda oltin stafilokokk qidiriladi va unga qaysi dorilar ta’sir qilishi tekshiriladi.⏱ surtmaning o‘zi — bir daqiqadan kam, natija odatda 3–5 kundaSil kasalligiga balg‘am tahlili (mikroskopiya, GeneXpert)Bu balg‘am tahlili: o‘pkangizdan yo‘talib chiqargan balg‘amingizda sil mikrobi qidiriladi.⏱ yig‘ish — bir necha daqiqa; tezkor javob odatda 1–2 kunda, ekma — bir necha haftagachaAntistreptolizin-O (ASLO)Bu streptokokkka antitanalarga qon tahlili. U yaqinda streptokokk infeksiyasi bo‘lgan-bo‘lmaganini ko‘rsatadi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda 1–3 kundaErkaklarda siydik chiqarish kanalidan surtmaBu siydik chiqarish kanalidan olinadigan surtma. Unda yallig‘lanish va jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiyalar qidiriladi.⏱ surtmaning o‘zi — taxminan bir daqiqa, natija odatda 1–5 kundaHomiladorlikda B guruh streptokokkiga surtmaBu qinning va to‘g‘ri ichakning surtmasi. Unda onaga odatda zararsiz, lekin tug‘ruqda chaqaloqqa zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan mikrob qidiriladi.⏱ surtmaning o‘zi — taxminan bir daqiqa, natija odatda 2–4 kundaMolekulyar allergodiagnostika (ALEX, ImmunoCAP)Bu qon tahlili organizm allergenlarning aynan qaysi oqsillariga reaksiya berishini ko‘rsatadi. Bir vaqtning o‘zida ko‘p allergen tekshiriladi.⏱ qon olish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kunda — 2 haftagachaChaqaloqda sigir sutiga allergiyaChaqaloqdan ozgina qon olinadi va unda sigir suti oqsillariga antitanalar bor-yo‘qligi tekshiriladi. Bu shifokorga bir ishora, yakuniy javob emas.⏱ qon olish odatda 5–10 daqiqa, natija odatda bir necha kundaAllergiyaga applikatsion sinamalar (patch-test)Orqaga allergiya bo‘lishi mumkin bo‘lgan moddalarning oz miqdori bilan plasterlar yopishtiriladi. 2–3 kundan keyin teri nimaga qizarganiga qarashadi.⏱ yopishtirish odatda 15–30 daqiqa; plasterlar taxminan 2 sutka taqiladi; ko‘rik 2-kuni va 3–4-kuniBRCA1/2 genetik testiBu qon yoki so‘lak tahlili. U BRCA1 va BRCA2 genlaridagi irsiy o‘zgarishlarni qidiradi. Bunday o‘zgarishlar ko‘krak va tuxumdon saratoni xavfini oshiradi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 2–4 haftadaIrsiy ichak saratoni genetik paneliBu qon yoki so‘lak tahlili bo‘lib, bir vaqtning o‘zida bir nechta genni tekshiradi. Ulardagi o‘zgarishlar oilada o‘tishi va ichak saratoni xavfini oshirishi mumkin.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 2–4 haftadan keyinHomiladorlikdan oldin irsiy kasalliklar tashuvchiligini skrining qilishTahlil odamda o‘ziga zarar qilmaydigan, lekin bolaga o‘tishi mumkin bo‘lgan yashirin gen o‘zgarishi bor-yo‘qligini ko‘rsatadi. Odatda uni ikkala bo‘lajak ota-ona topshiradi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 2–4 haftadaFarmakogenetik test (varfarin, klopidogrel)Tahlil genlaringiz ba’zi dorilarning ishlashiga qanday ta’sir qilishini ko‘rsatadi. Bu shifokorga dori va dozani tanlashga yordam beradi.⏱ olish odatda 5 daqiqa, natija odatda bir necha kunda yoki 1–2 haftadaBolada ekzom sekvenirlashBu bolaning deyarli barcha genlarini bir yo‘la o‘qiydigan katta genetik tahlil. Boshqa tahlillar javob bermaganda, kasallik sababini topishga yordam beradi.⏱ qon olish odatda 5–10 daqiqa, natija odatda bir necha haftadaHLA-B27Bu hujayralardagi maxsus oqsil-marker uchun qon tahlili. U umurtqa va bo‘g‘imlar yallig‘lanishi bo‘lgan odamlarda ko‘proq uchraydi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda bir necha kundaGemoglobin elektroforezi (talassemiya)Qon tahlili qonda gemoglobinning qaysi turlari va qancha borligini ko‘rsatadi. Shunday irsiy xususiyatlar, masalan talassemiya topiladi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda bir necha kundaEmbrionlarni genetik tekshirish (PGT)EKO paytida embriondan bir necha hujayra olinadi va ularning genlari yoki xromosomalari tekshiriladi. Bachadonga topilgan buzilishlarsiz embrion ko‘chiriladi.⏱ EKO siklining bir qismi; embrionlar tahlili odatda bir necha kundan bir necha haftagachaAmilaza va lipazaOshqozon osti bezining ikki fermentiga qon tahlili. U yallig‘lansa, qonda ular ko‘payadi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, shoshilinch holatlarda natija bir necha soatda, odatda — 1–2 kundaSistatin CBuyraklar qonni qanchalik yaxshi tozalashini baholaydigan oqsilga qon tahlili.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaA, M, G immunoglobulinlariQon tahlili qonda antitanalarning uchta asosiy turi qancha ekanini ko‘rsatadi. Ular infeksiyalardan himoya qiladi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaQon oqsillari elektroforeziQon tahlili oqsillarni guruhlarga ajratadi va har birining miqdorini ko‘rsatadi. Shu tarzda yallig‘lanish va g‘ayrioddiy oqsillar topiladi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda bir necha kundaMAR-test (antispermal antitanalar)Laboratoriyada mikroskop ostida spermatozoidlar antitanalar bilan yopishib qolmaganmi, ko‘riladi. Bunday antitanalar ularning harakatlanishiga va urug‘lantirishiga halaqit beradi.⏱ namuna topshirish odatda 10–20 daqiqa, natija odatda o‘sha kuni yoki ertasi kuniSpermatozoidlar DNK fragmentatsiyasiTahlil spermatozoidlarning qancha qismida DNK, ya’ni irsiy material shikastlanganini ko‘rsatadi. Bu homilador bo‘lishga va embrionning rivojlanishiga xalaqit berishi mumkin.⏱ namuna topshirish odatda 10–20 daqiqa, natija odatda bir necha kundaAxlatda pankreatik elastazaBu oshqozon osti bezi fermentiga axlat tahlili. U ovqatni hazm qilish uchun fermentlar yetarli yoki yo‘qligini ko‘rsatadi.⏱ uyda yig‘ish — bir necha daqiqa, natija odatda bir necha kundaQondagi dori miqdori (valproatlar, litiy, digoksin)Qon tahlili hozir qonda qancha dori borligini ko‘rsatadi. Shunda shifokor doza yetarli yoki juda yuqori emasligini tushunadi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 1–2 kundaYangi tug‘ilgan chaqaloqda Kumbs sinovi va qon guruhiYangi tug‘ilgan chaqaloqning qon guruhi va rezusi aniqlanadi hamda eritrotsitlarida onadan o‘tgan antitelolar yo‘qligi tekshiriladi. Bunday antitelolar chaqaloq qonini yemirishi mumkin.⏱ qon olish bir necha daqiqa, natija odatda kun davomidaHomiladorlikda rezusga qarshi antitanalarOnaning qon tahlili chaqaloqning rezus-musbat qoniga qarshi antitanalar bor-yo‘qligini ko‘rsatadi. Uni rezusi manfiy ayollar topshiradi.⏱ qon olish odatda 5 daqiqa, natija odatda 1–3 kundaUyda homiladorlik testiUy testi siydikda homiladorlik gormonini qidiradi. U bo‘lsa, ikkinchi chiziq yoki belgi paydo bo‘ladi.⏱ testning o‘zi — bir necha daqiqa; javob — yo‘riqnomada ko‘rsatilgan vaqtdan keyinUyda ovulyatsiya testiSiydikdan uyda o‘tkaziladigan test tuxum hujayra chiqishidan 1–2 kun oldin bo‘ladigan gormon ko‘tarilishini ushlaydi. Shunday qilib homilador bo‘lish uchun eng mos kunlarni bilasiz.⏱ testning o‘zi — kuniga bir necha daqiqa, odatda siklning o‘rtasida ketma-ket bir necha kunUyda siydik va qondagi ketonlarUyda siydik bo‘yicha poloska yoki bir tomchi qon bo‘yicha asbob bilan ketonlar tekshiriladi. Ular organizmda insulin yoki ovqat yetishmaganda paydo bo‘ladi.⏱ test — 1–2 daqiqa